Mỗi độ xuân về, khu Đèo Đọc (phường Hoành Bồ) lại rộn ràng trong sắc áo truyền thống và âm thanh trống, chiêng vang vọng núi rừng. Với đồng bào Dao Thanh Phán, đây không chỉ là thời điểm đón Tết cổ truyền mà còn là mùa diễn ra lễ cấp sắc – nghi lễ tâm linh quan trọng bậc nhất trong đời người đàn ông. Trải qua nhiều thế hệ, nghi lễ này vẫn được cộng đồng gìn giữ như một giá trị cốt lõi, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa riêng biệt của người Dao Thanh Phán trên địa bàn Quảng Ninh.

Theo quan niệm truyền thống, người đàn ông Dao Thanh Phán chỉ thực sự được coi là trưởng thành sau khi hoàn thành lễ cấp sắc. Nghi lễ được xem như sự “khai sinh lần thứ hai”, đánh dấu việc cá nhân được thần linh, tổ tiên và cộng đồng thừa nhận đủ tư cách, trách nhiệm để gánh vác công việc gia đình, dòng họ và tham gia các sinh hoạt tín ngưỡng. Lễ cấp sắc được tổ chức theo các bậc khác nhau như 3 đèn, 7 đèn, 12 đèn, trong đó mỗi ngọn đèn tượng trưng cho ánh sáng đạo lý soi đường cho người được cấp sắc trong suốt cuộc đời.

Công tác chuẩn bị cho lễ được tiến hành hết sức trang trọng và nghiêm cẩn, từ việc dựng bàn thờ, treo tranh thờ, sắp xếp lễ vật đến mời thầy cúng. Các nghi thức được thực hiện theo trình tự chặt chẽ, với lời khấn đọc từ sách cổ chữ Nôm Dao, truyền dạy những chuẩn mực về đạo đức, lối sống, sự kính trọng tổ tiên và tinh thần gắn kết cộng đồng. Sau phần lễ chính, không gian bản làng trở nên tưng bừng với các hoạt động sinh hoạt văn hóa, âm nhạc dân gian, múa nghi lễ và bữa tiệc chung của họ hàng, dân bản.

Ngày nay, lễ cấp sắc của người Dao Thanh Phán đã được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trở thành nguồn tài nguyên văn hóa quý giá trong phát triển du lịch cộng đồng. Việc bảo tồn nghi lễ không chỉ dựa vào các thầy cúng, người cao tuổi mà còn có sự tham gia tích cực của thế hệ trẻ. Khi được gìn giữ trong đời sống thực, gắn với cộng đồng bản địa và khai thác phù hợp, lễ cấp sắc không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa mà còn mở ra hướng phát triển du lịch bền vững cho địa phương.

Ban Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch